ks. dr hab. Piotr Poręba, prof. KUL

Poręba Piotr ks, ur. 22 IV 1908 w Mystkowie k. Nowego Sącza, zm. 23 VII 1991, katecheta, teolog, pastoralista.

 

W 1929 wstąpił do seminarium duch. w Tarnowie;  29 VI 1934 przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa Franciszka Lisowskiego; 1934-1942 pracował jako wikariusz i katecheta w Zbylitowskiej Górze, nast. Czchowie nad Dunajcem, Gwoździu, Snietnicy, Grybowie, Podegrodziu; w Grybowie pełnił także funkcję dyrektora i wychowawcy bursy gimnazjalnej; 1942 został uwięziony przez gestapo za udział w tajnym nauczaniu; ukrywając się przed Niemcami, pracował w par. Łososina Górna;  1946-1951 był katechetą w gimnazjum i kierownikiem internatu dla młodzieży męskiej w Grybowie; 1947-1950 studiował pedagogikę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie uzyskał tytuł magistra na podstawie pracy pt. Pedagogika Jana Ochorowicza; 1950 został oskarżony o przynależność do Armii Krajowej, dlatego musiał ukrywać się do 1955, kiedy został uwolniony od zarzutu; 1956-1963 pracował jako katecheta szkół średnich w Sędziszowie Młp.; 1960 obronił na Uniwersytecie Warszawskim pracę doktorską pt. Pedagogika Jana Władysława Dawida na tle epoki i uzyskał tytuł doktora nauk human. w zakresie pedagogiki; 1963 został inkardynowany do diec. warmińskiej; w tym samym roku rozpoczął wykłady z pedagogiki i katechetyki w Seminarium Duchownym „Hosianum” w Olsztynie; 1966 rozpoczął pracę nauk. na Wydz. Teologii KUL w Instytucie Teologii Pastoralnej; 27 II 1967 habilitował się na podstawie rozprawy pt. Działalność wychowawcza i poglądy pedagogiczne ks. Walentego Gadowskiego; od 1968 pełnił obowiązki kierownika Katedry Psychologii Duszpasterskiej (od 1974 Katedry Pedagogiki Rodziny); 1973 został docentem, a 1976 profesorem nadzwyczajnym; 1975-1976 był dziekanem Wydziału Teologii KUL; 1994 Szkoła Podstawowa w Mystkowie otrzymała jego imię.

 

Twórczość P. dotyczy przede wszystkim historii wychowania i katechezy, psychologicznych uwarunkowań katechezy dzieci i młodzieży, pedagogiki i duszpasterstwa rodzin; P. brał udział w konferencjach międzynar., m.in. 1970 w Paryżu; wygłosił wiele wykładów w Akademii Teologii Katolickiej, Warmińskim Seminarium Duchownym w Olsztynie, seminariach duchownych w Gdańsku, Białymstoku, Siedlcach, Kielcach, Lubaczowie; W KUL wykładał pedagogikę rodziny, psychologię życia małżeńskiego i rodzinnego, pedagogikę specjalną, wychowanie dorosłych, psychologię rozwojową dzieci i młodzieży, psychologię życia religijnego, duszpasterstwo rodzin, zagadnienia wybrane z wychowania w rodzinie i problematyki środowiska rodzinno-wychowawczego; był członkiem Towarzystwa Uniwersytetu Lubelskiego i redakcji czasopisma „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”; utworzył w KUL specjalizację duszpasterstwa rodzin i powołał do istnienia pierwszą w Polsce Katedrę Pedagogiki Rodziny.

 

P. jest autorem licznych książek, m.in.: Psychologiczne uwarunkowania życia rodzinnego. Lublin 1977; Współżycie pokoleń na bazie rodzinnej. Olsztyn 1981; Czy będziemy szczęśliwi we dwoje? Sandomierz 1984, oraz artykułów nauk. m.in.: Naukowe podstawy pedagogiki ks. W. Gadowskiego. „Studia Warmińskie” 1(1964) s. 419-467; Ks. Gadowski – wychowawca dzieci i młodzieży. „Studia Warmińskie” 3(1966) s. 365-412; Ideał wychowawczy w Deklaracji o chrześcijańskim wychowaniu AK 60 (1968), s. 406-413; Wychowanie młodzieży w wolności i tolerancji religijnej. RTK 16 (1969), s. 83-96; Potrzeba naukowego duszpasterstwa rodzin. RTK 18 (1971), s. 113-144; Psychologiczne uwarunkowania katechizowania dzieci i młodzieży na poszczególnych etapach ich rozwoju. HD 41 (1971), s. 134-143; Centralne problemy współczesnej rodziny katolickiej. HD 41 (1972), s. 171-182; Osobowość duszpasterza rodzin, RTK 19 (1972), s. 49-62; Wychowanie religijne w rodzinie. W: Wychowanie w rodzinie chrześcijańskiej. Red. F. Adamski. Warszawa 1973, s. 185-202; Dzieje katechetyki, W: Historia teologii w Polsce. Red. M. Rechowicz. T. 3. Cz. 2. Lublin 1977, s. 125-185; ponadto pod jego red. ukazała się praca Wartość pedagogiki Janusza Korczaka. Lublin 1979.

 

Bibliografia
Tomkiewicz A., Prace naukowe prowadzone pod kierunkiem Ks. Prof. dra hab. Piotra Poręby, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, 28 (1981) z. 6, s. 11-19; Tomkiewicz A., Wykaz publikacji Ks. Piotra Poręby, Tamże, s. 7-9; Wilk J., 10 lat Katedry Pedagogiki Rodziny, „Roczniki Teologiczno-Kanoniczne”, 28 (1981) z. 6, s. 5-6; Kumor B., Poręba Piotr (1908-1991), w: Słownik polskich teologów katolickich 1981-1993, pod. red. J. Mandziuka, t. 8, Warszawa 1995, s. 475-476; Czekalski R., Poręba Piotr, w: Słownik katechetyki w Polsce XX w., red. R. Czekalski, Warszawa 2003, s. 204-207; Ślusarz A., Psychopedagogika rodziny księdza Piotra Poręby, Kraków 2003; Nowak A., Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786-1985, t. 4, Tarnów 2004, s. 278; Tomkiewicz A., Poręba Piotr, w: Leksykon teologii pastoralnej, red. R. Kamiński, W. Przygoda, M. Fiałkowski, Lublin 2006, s. 656-657; Tomkiewicz A., Ks. Piotr Poręba (1908-1991), W: 50 lat teologii pastoralnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, red. Cz. Krakowiak, W. Przygoda, A. Kiciński, M. Wyrostkiewicz, Lublin 2009, s. 157-161; S. Tylus. Ksiądz Piotr Poręba (dziekan Wydziału Teologicznego KUL 1975-1976). W: Dziekani Wydziału Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawłą II (1919-2009). Red. J. Walkusz, T. Moskal. Lublin 2009 s. 179-187.

oprac ks. Paweł Mąkosa